Czy inna AI jest możliwa? Od dialektycznego podporządkowania do polityki troski

Aktualności

wykład monograficzny

Akademia w TRAFO: "Czy inna AI jest możliwa? Od dialektycznego podporządkowania do polityki troski"

Prowadząca: dr Anna Adamowicz, Zakład Praktyki i Teorii Sztuki, Wydział Grafiki, Akademia Sztuki w Szczecinie

wykład prowadzony w języku polskim

17.04.2026 r., godz. 18:00

sala konferencyjna

w łączniku Pałacu pod Globusem z Centrum Przemysłów Kreatywnych

pl. Orła Białego 2, Szczecin

Wykład otwarty - ZAPRASZAMY

Wykład poświęcony będzie propozycji pojęcia hegemonii technologicznej, rozumianej jako rozwinięcie klasycznej koncepcji hegemonii kulturowej Antonio Gramsci w kontekście współczesnych systemów cyfrowych oraz sztucznej inteligencji. Punktem wyjścia stanie się krytyka rozpowszechnionego przekonania o technologii: zamiast ujmować ją jako narzędzie lub wyłącznie politycznie uwikłany artefakt, zaproponuję jej rozumienie jako historycznie ukształtowanej konfiguracji, która stabilizuje określone założenia ontologiczne w obrębie „zdrowego rozsądku”.

W trakcie wykładu zostnie przedstawione, w jaki sposób hegemonia technologiczna działa poprzez infrastrukturę techniczną, praktyki epistemiczne oraz formy pedagogiczne, które naturalizują konkretne wizje sprawczości, racjonalności i życia zbiorowego. Analiza rozwinięta zostanie w trzech powiązanych ze sobą częściach.

Po pierwsze, zostanie zrekonstruowany hegemoniczny wymiar naturalizacji technologicznej, sytuując go w obrębie współczesnej filozofii technologii i przesuwając uwagę z samych obiektów technicznych na procesy ontologicznej stabilizacji.

Po drugie, prelegentka odwoła się do przykładów historycznych – od starożytnych obaw związanych z pismem, przez procesy modernizacji przemysłowej, aż po organizację technologii w realiach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej – aby ukazać zmienny charakter hegemonii technologicznych.

Po trzecie, przedstawiona zostanie propozycja reinterpretacji sztucznej inteligencji jako obszaru ontologicznego błędnego rozpoznania, wskazując, że jej „subalternizacja” nie powinna być rozumiana jako prosty efekt antropomorfizacji, lecz jako rezultat dominujących porządków epistemicznych.

W konsekwencji wykład przedstawi sztuczną inteligencję nie jako neutralne narzędzie ani wyłącznie instrument władzy ekonomicznej, lecz jako pole walki o hegemonię. Takie ujęcie pozwala zarysować możliwe kierunki post-instrumentalnej teorii politycznej oraz otwiera perspektywę namysłu nad ontologicznymi warunkami technologicznego kształtowania świata.

Anna Adamowicz - doktorka filozofii, wykładowczyni w Akademii Sztuki w Szczecinie, absolwentka intermediów (UA w Poznaniu) oraz antropologii kultury (UAM w Poznaniu), badaczka terenowa. W swojej pracy badawczej zajmuje się filozofią techniki i filozofią polityczną, jej zainteresowania obejmują również zagadnienia hegemonii kulturowej oraz filozofii Antonia Gramsciego, której jest propagatorką na gruncie polskim. Odbywała staże badawcze na University of Toronto oraz Universita degli Studi di Cagliari. Współpracowała z Centrum Badań Migracyjnych w Poznaniu oraz z Polską Akademią Nauk. Publikowała w czasopismach takich jak Czas Kultury, Avant. Pismo awangardy filozoficznej, Prace Kulturoznawcze. Entuzjastka kultury i dziedzictwa Sardynii, rezydentka programu dla młodych naukowców organizowanego przez Fundację Wisławy Szymborskiej w Mieszkaniu noblistki w Krakowie.